Door Kati Piri op 4 oktober 2014

368 moeder, vaders, zoons, dochters, broers en zussen

Een minuut stilte op zee. Een bloemenkrans wordt in het water gelegd en iedereen hoort het hartverscheurend geschreeuw vanaf de boot met de overlevenden en de familie van de slachtoffers. Het geluid gaat door merg en been.

368 mensen lieten hier een jaar geleden het leven toen de boot op slechts 400 meter van de Europese kust bij Lampedusa in brand werd gestoken. 368 moeder, vaders, zoons, dochters, broers en zussen.

Militairen aan boordEen van de soldaten die bij de reddingsoperatie betrokken was vertelt me hoe hij en zijn vrouwelijke collega die ochtend rond 5:30 uur het bericht hoorden van de ramp. Lokale vissers waren eerst ter plaatse en zij deden wat ze konden om overlevenden te redden. De soldaat hielp mee om de 368 mensen die de ramp niet hadden overleefd uit het water te halen. Terwijl hij vertelt over wat hij om zich heen zag en wat voor indruk dat bij hem heeft achtergelaten, zwijgt zijn vrouwelijke collega. Ze kijkt voor zich uit en zegt de hele reis geen woord. Hun commandant is meegereisd uit Palermo om hen op deze dag bij te staan. Hij legt uit dat het leger normaalgesproken niet is betrokken bij dit soort reddingsoperaties, maar bij deze ongekend grote ramp hielp iedereen die kon mee.

Ter nagedachtenisOp deze dag van herdenking is het kleine eilandje Lampedusa even weer het middelpunt van de belangstelling. De gebeurtenissen van een jaar geleden waren de aanleiding voor de Italiaanse regering om te starten met de operatie ‘Mare Nostrum’, dat als doel heeft om mensen uit zee te redden. Inmiddels hebben de Italianen alleen al dit jaar meer dan 92.000 migranten uit zee gehaald. Maar ook meer dan 3.000 mensen zijn op de Middellandse Zee omgekomen bij hun poging om Europa te bereiken. Het cynische is dat ook de mensensmokkelaars hun tactiek hebben gewijzigd. Wetende dat de kans nu groter is dat mensen op zee gered worden, geven deze criminelen de mensen steeds minder water en benzine mee en worden er nog meer mensen op een boot gestopt.

BotenkerkhofDe routes naar Europa worden steeds gevaarlijker. Omdat individuele landen als Bulgarije en Griekenland haast niet meer via land te bereiken zijn, proberen wanhopige mensen het via de gevaarlijke zeeroutes. En hoewel we in Europa zeggen dat we vluchtelingen die hun leven niet zeker zijn en moeten vluchten voor oorlog en geweld welkom heten, zijn er bijna geen manieren voor hen om Europa op een legale en vooral veilige manier te bereiken. Vluchtelingen die asiel willen aanvragen in de EU, moeten via veilige routes ons continent kunnen bereiken. We mogen niet langer toekijken hoe de Middellandse Zee langzaam verandert in een open begraafplaats.