Door Kati Piri op 21 oktober 2014

Denis Mukwege ontvangt Sakharovprijs

Vandaag heeft de conferentie van fractievoorzitters van het Europees Parlement besloten om de jaarlijkse Sakharovprijs voor mensenrechten toe te kennen aan Denis Mukwege, een Congolese gynaecoloog die zich heeft toegelegd op de behandeling van de slachtoffers van verkrachtingen en seksueel geweld.

Mukwege heeft onder andere het Panzi Ziekenhuis opgericht in Bukavu in de Democratische Republiek Congo. Jaarlijks worden honderden meisjes en vrouwen in de DRC op gruwelijke wijze door meerdere mannen verkracht. Behalve de traumatische ervaring, die de vrouwen hun leven met zich meedragen, raken velen zodanig gewond dat snelle chirurgie nodig is om de schade aan het lichaam te beperken. Wereldwijd wordt Mukwege erkend als expert op het gebied van het herstellen van interne schade door groepsverkrachtingen. Hij heeft reeds duizenden slachtoffers van seksueel geweld in het conflict in de DRC behandeld.

In 2012 hield dr. Mukwege bij de VN een toespraak waarin hij seksueel geweld in Congo veroordeelde en openlijk het wanbeleid van de internationale gemeenschap en van de Congolese overheid in het conflict in de Kivu regio aankaartte. Hierna werd een aanslag op zijn huis, zijn gezin en op hemzelf gepleegd. Dr. Mukwege overleefde de aanslag en week tijdelijk uit naar Europa. Sinds januari 2013 is hij echter terug in Congo om zijn werk voort te zetten.

De PvdA is zeer verheugd met dit besluit, nadat ze binnen de fractie van de Socialisten en Democraten (S&D) van harte de nominatie van Denis Mukwege heeft gesteund. In totaal waren er drie finalisten. Naast Dr. Mukwege, waren ook mensenrechtenactiviste Leyla Yunus uit Azerbaijan en Euromaidan uit Oekraïne genomineerd. Zie hier een kort filmpje over de achtergrond van de finalisten.

De prijs zal op 26 november aan Dr. Mukwege worden toegekend tijdens een plechtige zitting van het Europees Parlement in Straatsburg. De uitreiking vindt plaats aan het einde van het jaar ter herinnering aan de ondertekening van de VN Universele Verklaring van de Rechten van de Mens op 10 december 1948.

Achtergrond

De Sakharovprijs wordt uitgereikt aan personen of organisaties die zich bijzonder inzetten voor de bevordering van de mensenrechten en fundamentele vrijheden. Tevens ontvangen de prijswinnaars een bedrag van €50.000 ter ondersteuning van hun activiteiten. Onder de eerdere zijn bijvoorbeeld Malala Yousefzai (2013) en Nelson Mandela (1988). Het belang van deze prijs toont zich maar weer nu de Russische overheid de bekende mensenrechtenorganisatie Memorial dreigt te sluiten (opgericht door Sakharov, en prijswinnaar in 2009). In de plenaire vergadering van het Europees Parlement zal hier deze week nog aandacht voor worden gevraagd.

De prijs is vernoemd naar Andrej Sakharov (1921-1989), een Russische mensenrechtenactivist. Aanvankelijk bekend als de uitvinder van de waterstofbom, werd Sakharov uiteindelijk beschouwd als een van de moedigste critici van het Sovjetregime en groot voorvechter van de mensenrechten, met name van politieke gevangenen. Uiteindelijk werd hij verbannen naar het afgelegen Gorki om hem zo veel mogelijk van de buitenwereld af te schermen. Voor zijn tomeloze inzet en zijn verpersoonlijking van de strijd tegen de ontzegging van grondrechten ontving Sakharov in 1975 de Nobelprijs voor de Vrede.