28 januari 2015

‘Eén Europees buitenland beleid eist één wapenbeleid’

Wil Europa een geloofwaardig buitenlands beleid voeren dan moet het ook op het gebied van wapenexport één lijn trekken. De handel in oorlogstuig maakt nu pijnlijk duidelijk hoe verschillend EU-lidstaten omgaan met waarden als vrede, veiligheid en respect voor mensenrechten

Daarom vraagt PvdA-Europarlementariër Kati Piri de Hoge Vertegenwoordiger voor Europees Buitenlands- en Veiligheidsbeleid Federica Mogherini om concrete stappen voor een uniform Europees beleid voor de handel in wapens. Een beleid, dat wél in lijn is met internationale afspraken over mensenrechten.

Europa is nu een verdeeld huis. Zo besliste de Duitse regering dat het de export van wapenleveranties aan Saoedi-Arabië stopt. De situatie in de regio is te instabiel, zou de reden zijn. Daarnaast zijn mensenrechtenorganisaties zeer kritisch over de situatie in het land, onder meer door de recente lijfstraffen gegeven aan liberale blogger Raif Badawi.

Dit besluit staat in schril contrast met de levering door Frankrijk van oorlogsschepen aan Rusland. Ook na de illegale annexatie van de Krim door Rusland hield de Franse regering deze order vol. Door het uitblijven van naleving van de Minsk akkoorden door Rusland voor verbetering van de situatie in het oosten van Oekraïne is de levering weliswaar opgeschort, maar niet van de baan.

Deze voorbeelden maken duidelijk dat de Europese lidstaten nog te verschillend handelen waar het juist aankomt op zorgvuldige afwegingen in het leveren van militair materieel. In een tijd van instabiliteit en onrust langs de grenzen moet de EU niet alleen met één mond spreken over vrede, veiligheid en mensenrechten maar er ook naar handelen.

De Hoge Vertegenwoordiger heeft aangekondigd meer samenhang aan te willen brengen in het Europees buitenlands- en veiligheidsbeleid. Volgens Kati Piri moet een gezamenlijk wapenexportbeleid daarbij hoog op de agenda staan.

Kati Piri stelde daarom vandaag de volgende stappen voor aan Mogherini.

-Er moet een concreet mechanisme komen voor het bereiken van een gezamenlijk EU wapenhandelbeleid. Wij stellen voor dat er een Europese autoriteit komt voor het monitoren van de naleving van de afgesproken normen door de lidstaten.

-Daarnaast pleit Kati Piri voor een betere samenwerking met mensenrechtenorganisaties, die door middel van publieke consultaties kunnen adviseren over wapenleveranties aan bepaalde gebieden.

-Ten derde moet in het beleid worden opgenomen dat reeds bestaande afspraken over leveranties worden bevroren wanneer een land onder embargo komt te staan, zoals in het geval van de Franse overeenkomst met Rusland.

-Tot slot willen we voorkomen dat de wapens in de verkeerde handen vallen of gebruikt worden voor verkeerde doeleinden. Daarom moet er een betere controle achteraf plaatsvinden zodat in de gaten wordt gehouden waar wapens uiteindelijk terecht komen.

Kati Piri sluit zich daarmee aan bij het initiatief van Michiel Servaes en Sjoerd Sjoerdsma (D66) in de Tweede Kamer.