9 september 2015

State of the Union: Europa staat voor grootste test

Door Paul Tang, Agnes Jongerius en Kati Piri

Het is een test voor Europa. Het is zonder twijfel de grootste test sinds het begin van de Europese samenwerking. Nooit eerder waren en zijn er zoveel mensen op weg naar ons om hier een veilige plek te vinden. Om een kans op een toekomst te zoeken. Velen van hen zijn zo wanhopig dat ze er hun leven voor op het spel zetten. Of dat van hun kinderen. De trieste beelden daarvan staan voorgoed op ons netvlies gebrand.

Het is dus een test van onze solidariteit. Solidariteit met mensen, die de botte pech hebben dat hun wieg stond of staat op een plek in de wereld, waar als gevolg van nietsontziend geweld je leven iedere dag op het spel staat. Met al onze voorspoed en welvaart is het een humanitaire plicht om de solidariteit met al deze mensen een wezenlijke inhoud te geven.

In die zin onderschrijven we ten volle de voorstellen van de Europese Commissie, zoals verwoordt door voorzitter Juncker in zijn State of the Union, om tot een rechtvaardige en eerlijke verdeling van de opvang van vluchtelingen binnen de Europese Unie te komen. En laten we realistisch zijn, dit is nog maar het begin. De genoemde aantallen zullen al op korte termijn naar boven moeten worden bijgesteld. Volgens de UNHCR moet Europa rekenen op een veelvoud van de 160.000 vluchtelingen, waar nu in de plannen een plek voor in Europa wordt gezocht.

Het is ook een test van de solidariteit in Europa. Tussen de Europese burgers, tussen de Europese landen, tussen de Europese regeringen. Natuurlijk moet het kaf van het koren worden gescheiden. Asielzoekers uit landen waar de laatste jaren weer perspectief op een toekomst is gegroeid, moeten terug naar huis. Om daar mee te bouwen aan de voorspoed van hun geboorteland. Ook daar kunnen wij bij helpen.

Solidariteit betekent ook meer dan een sporthal beschikbaar stellen. Onze nieuwe medelanders hebben huizen en banen nodig. Werkelijke opvang van vluchtelingen betekent dat je hen een thuis biedt. Het verplicht ons om nog harder te werken onze Europese economie weer op orde te krijgen.

Die solidariteit betekent ook dat bij een eerlijke en rechtvaardige opvang alle lidstaten hun verantwoordelijkheid moeten nemen. De toekomst van de Europese samenwerking, de kwaliteit van die samenwerking, staat hierbij op het spel. De Europese Unie mag niet nalaten landen, die zich aan deze solidariteit willen onttrekken, op hun verantwoordelijkheid te wijzen. En desnoods te korten op de voordelen die die landen dankzij hun lidmaatschap van de Europese Unie genieten. De xenofobe houding van de Hongaarse premier Orban en zijn Slowaakse collega Fico is Europa onwaardig.

Laten we hopen dat het zo ver niet komt. Solidariteit moet toch het bindmiddel van de Europese samenwerking zijn. Een Europa van verschillende snelheden is een alternatief waar we niet bij voorkeur onze kaarten op moeten zetten. In die zin is ook de discussie over een mogelijke Brexit verontrustend. Het is uiteraard een goede zaak als de Europese Unie bij tijd en wijlen zichzelf tegen het licht houdt en afvraagt wat werkt en niet werkt, maar samen verder werken is het uitgangspunt.

De recente financieel-economische crisis heeft dat opnieuw bewezen. Er zijn geen nationale oplossingen, in deze tijd van globalisering en mondialisering is Europese samenwerking onontbeerlijk en onvermijdelijk. Daarop moeten we verder bouwen. De crisis ligt nog lang niet achter ons. Er is nog veel werk te doen.

Europa moet meer zijn dan een markt en een munt en schreeuwt om een sociale pijler. De werkloosheid in de Europese Unie is nog steeds schandalig hoog. Investeringen zijn nodig om de Europese economie verder op gang te trekken. Duurzaamheid is daarbij de leidraad. Op de aanstaande Klimaattop in Parijs moet Europa zich daar ook van zijn beste kant laten zien.

De State of the Union van vandaag is daarom een goed startpunt. De Europese Commissie en het Europees Parlement zijn nu in nieuwe samenstelling een jaar aan de slag. Het is tijd voor de next step. Er is veel werk aan de winkel. In de komende jaren staat de geloofwaardigheid van Europa meer dan ooit op het spel. De instroom van nieuwe mensen in de EU zal die EU ook veranderen. We kunnen die veranderingen aan, zolang we solidair zijn.